Yếu tố thời gian và chiến lược phát triển giáo dục

Đã xem:277 lượt.



(GD&TĐ) - Thời gian là một yếu tố có mối quan hệ đặc thù đặc biệt tác động đến sự vận động phát triển của hệ thống giáo dục. Khi thiết kế một chiến lược phát triển giáo dục cần có một tầm nhìn xuyên suốt quá khứ, hiện tại, tương lai để từ đó xác định được đúng đắn con đường, giải pháp, bước đi nhằm đạt được trạng thái tương lai mong muốn của hệ thống. Đồng thời sự phát triển, biến động, biến đổi mau lẹ của sự vật trong xã hội hiện đại cũng đòi hỏi cần có một tư duy vừa có tầm xa, rộng vừa cụ thể và hết sức mềm dẻo để ứng biến với những thay đổi của tình hình trong từng giai đoạn cũng như trong tổng thể thời gian của một kỳ chiến lược phát triển giáo dục.sldkjflsd






Thế hệ trẻ - Tương lai của dân tộc

1. Sự kiện – cái thể hiện bản chất của thời gian 
Thời gian, cùng với không gian, là hình thức tồn tại cơ bản của vật chất. Trong hình thức tồn tại cơ bản như vậy, vật chất vận động và phát triển không ngừng. Cũng như vận động gắn liền với vật chất, vật chất và vận động không thể tách rời với thời gian. Có thể nói vận động là bản chất của thời gian, làm nên nội dung của thời gian.
Thời gian chỉ có một chiều, một đi không trở lại, thể hiện sự tồn tại kế tiếp liên tục của những sự vật hiện tượng thay thế nhau. Đây là điều mà nhiều nhà hiền triết đã đề cập từ xưa: “Không ai tắm hai lần trong cùng một dòng sông” (Heraclitus ); “Chảy mãi như thế này ngày đêm không ngừng nghỉ ư?” (Khổng Tử). 
Thời gian một đi không trở lại, mọi sự kiện đều không thể quay ngược lại. Điều đó có nghĩa là mọi sự vật hiện tượng đều vận động theo một hướng, từ quá khứ  qua hiện tại đến tương lai. Quá trình này được đo và ghi dấu bằng ngày, tháng, năm và cụ thể hơn bằng giờ, phút, giây. Có thể gọi thời gian với cách hiểu  như trên là thời gian khách quan (thời gian vật lí ). 
Thời gian khách quan là thời gian được sử dụng phổ biến trong đời sống xã hội. Trong bài viết này, xem xét yếu tố thời gian trong mối quan hệ với chiến lược phát triển giáo dục tức là xem xét thời gian khách quan với cách hiểu đã được trình bày trên. 
Ngoài thời gian khách quan, còn có những quan niệm khác về thời gian như: Thời gian tâm lí (thời gian chủ quan), theo đó thời gian diễn ra tuỳ theo ý thức, tâm lí, tâm trạng của con người (thời gian dài lê thê khi người ta buồn chán chẳng hạn); thời gian theo thuyết tương đối hạn chế của Einstein lại mất đi tính phổ quát và có tính mềm dẻo, nó thay đổi tuỳ theo di chuyển của con người: tốc độ di chuyển càng nhanh thì thời gian càng chậm lại vv…Những cách hiểu thời gian đó chúng tôi không sử dụng trong bài viết này. 
Vận động là bản chất của thời gian, mà vận động lại được thể hiện bởi các sự kiện. Cho nên xem xét bản chất của thời gian phải thông qua xem xét các sự kiện. Nếu không có các sự kiện diễn ra trong dòng chảy của thời gian, thời gian sẽ là khái niệm trống rỗng, vô nghĩa. 
Thời gian là một tài sản vô giá. Nếu được sử dụng hiệu quả, nó là một giá trị lớn. Còn nếu thời gian được sử dụng kém hiệu quả thì sẽ là lãng phí không nhỏ. K. Marx đã từng chỉ rõ: “Mọi sự tiết kiệm suy cho cùng đều là tiết kiệm về thời gian”. Con người có thể sử dụng thời gian hiệu quả hơn thông qua việc kế thừa các giá trị của quá khứ cũng như  việc thiết kế và làm chủ các sự kiện, hướng tới tương lai.
Trong việc xây dựng một chiến lược phát triển, xem xét từ mối quan hệ với yếu tố thời gian, đòi hỏi đặt ra là cần có cái nhìn  hệ thống xuyên suốt thời gian, đồng thời cũng cần chọn lọc được những điểm và thời điểm đột phá chiến lược. Trang Tử đã nói: “Nhà minh triết dõi theo một vạn năm để nhìn ở một điểm duy nhất”. 
2. Yếu tố quá khứ và tương lai trong một chiến lược phát triển giáo dục 
Quá khứ là thời gian đã trôi qua, là ngày hôm qua. Con người sống trong hiện tại nhưng phải là người rất cực đoan mới chỉ quan tâm đến hiện tại, còn thường thì người ta đều hướng tới tương lai, hướng tới những gì mình sẽ đi đến ngày mai. Con người đi đến tương lai bao giờ cũng từ quá khứ qua hiện tại bởi thời gian là dòng chảy